Zeg Andjing Nica bataljon hardop en u ziet meteen wie er alert opkijkt. Dat zijn de nazaten van militairen die eens deel uitmaakten van het roemruchte Andjing Nica bataljon. De mannen zelf zullen er nauwelijks meer zijn. Elke augustus is vol van gedachten aan de oorlog in Indië, dus ook aan dit bataljon.
 
Ik las over het Andjing Nica bataljon twee boeken en meteen erna begon ik ze te herlezen. Het zijn andere boeken dan gewoonlijk over de oorlog in Indië.
Deze zijn diep van binnenuit geschreven. En het gaat over Indische jongens en mannen, die zich in dit bataljon aaneensloten, met andere etniciteiten.
Daarbij kom ik veel wreedheden tegen van Indonesische zijde.
En toch herlees ik door, en misschien heeft u de moed en de interesse dat straks ook te doen. De boeken zie ik staan op Boekwinkeltjes.nl, daar heb ik ze zelf ook gekocht.
 
S.A. (Sjoerd Albert) Lapré, ridder Militaire Willemsorde vierde klasse: 'Het Andjing Nica Bataljon (KNIL) in Nederlands-Indië (1945-1950)'. Uitgebracht in eigen beheer en met succes, ik heb de tweede druk. Op basis van zijn dagboek, hulp van anderen en verzamelde documentatie schreef hij eerder een naslagwerk dan een boek om mee om te bank te gaan liggen, en hoe waardevol is dat naslagwerk. Op pagina 7 staan de zeven fasen van het bataljon met data en locaties genoteerd, ter zake en feitelijk.

Met zo'n lijst is het type boek meteen duidelijk: veel details, overzichten, nog meer tijdlijnen met meer details en een enorme hoeveelheid persoonlijke ervaringen, ook van Indonesische zijde, die vooral hoffelijk van toon zijn. De vele foto's zijn geweldig om te zien, maar ook wat te donker afgedrukt. Maar: wel veel namen erbij.

Eigenlijk is dit het ultieme boek over het bataljon, maar juist door die veelheid details komt het niet altijd dichterbij. De inhoudsopgave is heel kort en alleen een hulp voor degenen die het boek kennen. Ik verlang naar een heruitgave, met grotere foto's en een personenregister: namen kunnen opzoeken, dat is voor velen belangrijk.

Wat het bataljon wel dichterbij bracht, was het persoonlijke verhaal van S.M. (Math) Jalhay: 'Allen zwijgen. Merdeka en Andjing Nica tot Apra'. De auteur is een Indische jongen, zoals hij zelf schrijft. Het is een herinneringsverhaal in eenvoudige stijl geschreven, waardoor het helder de gebeurtenissen van toen voor ogen roept.

Waar Lapré feiten geeft, vertelt Jalhay een persoonlijk verhaal. Zo vullen ze elkaar aan. Lapré meldt dat het bataljon als Infanterie V in oorlogstijd ontstond. Jalhay schrijft dat hij zich in het Tjihapitkamp (Bandoeng) aanmeldde en dan: 'Meer om wraak te nemen dan om de goede zaak te dienen, hadden deze jongens zich vrijwillig gemeld voor militaire dienst. De anderen waren net als ik afkomstig uit de Japanse interneringskampen en hadden wel militaire ervaring.''

Herhaaldelijk vertelt Math Jalhay hetzelfde verhaal met andere namen en andere locaties: over het opjagen en uitmoorden van Indische familieleden, met verschrikkelijke beelden. Zijn verhaal over de meisjes in de put, alleen een flard van de jurk nog herkenbaar, blijft me bij. En ook de woede en wanhoop die Indische jongens en mannen daardoor voelden.

Wij van na de oorlog mogen de arrogantie niet bezitten om te zeggen 'ik begrijp het' of om een snel moreel oordeel uit te spreken. We kunnen ons alleen laten raken, bij het lezen de ogen te sluiten, en te wachten, te zuchten, om dan verder te lezen.
 
Aanvankelijk is het dan nog Infanterie V opgericht om orde te scheppen en om burgers te beschermen, meldt Lapré, maar dat wordt al snel anders. Dan komt die naam ook, waarvan Lapré meldt: andjing is hond, NICA verwijst naar Nederlands-Indische Civiele Administratie.

Terug naar Lapré: 'Die tijden van weleer waren bepaald geen vriendelijke perioden en er is van beide kanten hard gevochten.' Dat blijkt ook uit beide boeken. Geen goedpraten, geen vingerwijzen, het is over en weer oorlog.

Tot het niet meer zo is, officieel dan.

Ook het Andjing Nica Bataljon werd opgeheven, als onderdeel van het KNIL, in 1950. Gelukkig hebben we deze twee boeken nog.
 
https://www.indischeschrijfschool.nl